30kW 50 Hz motor injecting 1050 Hz ripple

Elektrik nədir?

Elektrik nədir?

İki cismin bir-birinə sürtünmesiyle, sıxılma kimi hər hansı bir mexaniki təsir əsnasında və ya temperaturun bəzi kristallara olan təsiri səbəbiylə meydana gələn və təsirini, çəkmə, itələmə, mexaniki, kimyəvi və ya istilik hadisələri şəklində göstərən bir enerji növü.

İnsanlar elektriki əsrlər əvvəl kəhrəba, məsələn, parçaya sürtünmesinden sonra toz və tük kimi yüngül cisimləri özünə çəkməsi hadisəsi ilə tanımışlar. Bu təcrübəni ilk edən Yunanlı filosof və alim Thales

(E.ə. 640-546) bu hadisənin yalnız kehribarla əlaqədar olduğunu sanmış və elektron (Yunan kəhrəba) adını istifadə. Aradan illər keçdikdən sonra elektrikin qanunları tapılmışdır.

Sürtmə ilə meydana gələn statik (durğun) elektrikdən başqa axan elektrikin mövcudluğu İtalyan alimi A. Volta'nın etdiyi təcrübələrlə başlayır. Bu məlumatın ilk elektrik batareyasını və bundan da ilk elektrik cərəyanını əldə etməyi bacara bildi.

Çox köhnə bir keçmişi olmasına baxmayaraq 1890'ların fizikaçılar belə "Elektrik nədir?" sualını özlərinə sormaktaydılar. Müxtəlif nəzəriyyələrlə Cavablandırılmayan çalışılan bu sual, nəhayət müasir atom nəzəriyyəsinin ortaya atılmasından sonra bu günki mənada cevaplanabildi.

Bohr və Rutherford'un atom modelinə görə hər atom müsbət yüklü protonlar ilə yüksüz neytronlardan meydana gələn bir nüvə və bunun ətrafında dönən neqativ yüklü elektronlardan müteşekkildir. Atom normal halda neytral, yəni yüksüzdür. Çünki proton sayı ilə elektron sayı bərabərdir. elektrik cərəyanı bugünkü məlumatlarla bu şəkildə açıqlana bilər: keçiricilər dediyimiz maddələr qrupunda atomların xarici orbitlərindəki elektronlar, bir atomdan digər qonşu bir atoma təsadüfi və sərbəst hərəkət edərlər. Bu elektronlarla sərbəst elektronlar deyilir.

Dirijorlar sərbəst elektronların sayı son dərəcə çoxdur. Hərəkətləri təsadüfi olduğundan hər hansı bir xarici təsirə məruz kalmadıkları müddətcə bir istiqamətə hərəkət edən elektronların sayını zidd istiqamətə hərəkət edənlərin sayı ilə bərabər qəbul edə bilərik. Beləcə müəyyən bir istiqamətə hərəkət söz mövzusu olmayacaq. Halbuki bir xarici səbəb üzündən keçirici bir ucunda elektron çoxluğu və digər ucunda da elektron əskikliyi meydana gəlirsə, keçirici içindəki sərbəst elektronlar iki elektrostatik qüvvətə məruz qalırlar. Bunlar müsbət ucuna (elektron əskikliyi olan uc) doğru çəkmə qüvvəti və mənfi ucdan (elektron çoxluğu olan uc) kənara doğru bir itələmə qüvvəsidir. Bu vəziyyətdə sərbəst elektronların təsadüfi hərəkətləri davam etdiyi halda müsbət uca doğru eyni zamanda dəqiq bir elektron hərəkəti və ya axışı gözlenecektir. Bu elektron axışına elektrik cərəyanı deyilir. Elektrik cərəyanı böyüklük olaraq, vahid zamanda bir keçirici içindən axan orta mənfi elektrik yükü (elektron) miqdarı şəklində təsvir edilir.

Yuxarıda izah edilən hadisə keçirici iki ucunu da, uclarında potensial fərqi və ya gərginlik olan bir batareya və ya generatoru uclarına bağlamaq surətiylə əldə edilə bilər. Elektrik cərəyanı şiddətinin vahidi Amp. 1 Amp, saniyədə təxminən 1018 elektron axışına ekvivalent bir böyüklükdür.

Lüğətdə "elektrik" nə demək?

1. Maddədəki elektrik yüklərin devinimleriyle ortaya çıxan enerji növü; fizikanın, elektrik hadisələrini araşdıran qolu.

2. Bu enerjinin mənzil və ya sənayedə istifadə edilən forması; elektriklə çalışan.

3. Bu enerjidən əldə edilən işıqlanma; romantik yaxınlıq.

Elektrik sözünün ingilizcesi

n. Electricity, type of energy which results from the existence of charged particles

adj. electric, electrical

n. Electricity, juice

Mənbə: http://elektrik.nedir.com/#ixzz42NsvgYpW